Bettertogether.

  ‘LỘ HÀNG’ & DỊCH THUẬT

‘LỘ HÀNG’ & DỊCH THUẬT

Nguyễn Phước Vĩnh Cố

  1. Từ một sự cố trang phục trên sân khấu

Có thể nói cụm từ ‘lộ hàng’ được dùng như loại ngôn ngữ ‘dung tục’ trên cửa miệng từ giới trẻ ở nước ta thế rồi được lan truyền trên các phương tiện truyền thông đại chúng đặc biệt trên Internet nên chắc chắn rằng nó không có mặt ở các từ điển phổ thông nhưng nguồn gốc của nó có thể khởi đầu từ một sự cố trang phục từ câu chuyện của Janet Jackson khi biểu diễn chung với  Justin Timberlake trong một chương trình hòa nhạc có tên ‘Super Bowl XXXVIII’. Theo kịch bản, Justin sẽ kéo vạt áo của Janet và để hở một phần áo trong nhưng khổ nổi chiếc áo tuột ra hoàn toàn và lộ ngực phải của Janet trước sự ngỡ ngàng của 90 triệu khán giả xem truyền hình mà sau này được xem là sự cố trang phục (wardrobe malfunction) mà đôi lúc vẫn được gọi là ‘nipplegate’ (sự cố lộ vú).

  1. Lộ hàng là gì?

Theo từ điển tiếng Việt (NXB Khoa học Xã hội, Hà nội, 1994), ‘lộ (tr.489) là phơi ra ngoài, bày ra ngoài như “lộ mặt”’. Tuy nhiên, từ ‘hàng’ trong cụm từ ‘lộ hàng’ là một lối nói ẩn dụ (metaphor), chỉ các bộ phận nhạy cảm trên cơ thể đặc biệt là ở phụ nữ. Vậy, ‘lộ hàng’ có thể là một hành động cố ý/gây sự chú ý qua lối ăn mặc ‘hở hang’/‘khêu gợi’ hay ‘phản cảm’.

  1. Wardrobe malfunction: cố ý hay vô tình?

– Từ ngữ ‘wardrobe malfunction’ do ca sĩ Justin Timberblake đặt ra sau sự cố trang phục trên sân khấu vừa đề cập nói trên. Từ này cho đến nay vẫn chưa có mặt ở từ điển Oxford nhưng lại được định nghĩa khá nhiều ở trên mạng và sau đây là một định nghĩa tôi rất ưa thích vì có so sánh/đối chiếu với một bên là ‘vô tình’ và một bên là ‘cố ý’: ‘Wardrobe malfunction (s) is a euphemism for accidental exposure of intimate parts. It is different from flashing as the latter implies a deliberate exposure’.  Từ đó, ta thấy từ ngữ này ‘wardrobe malfunction’ là danh từ làm chủ ngữ của câu như ‘someone’s wardrobe malfunction will teach you a very valuable lesson và làm tân ngữ của các động từ ‘to have’, ‘to suffer’, ‘to lead to’… như trong câu ‘Bella Hadid suffers (a) wardrobe malfunction at Cannes’.

  1. Trang phục ‘lộ hàng’ và các bộ phận nhạy cảm

Xin giới thiệu một số trang phục do phơi bày một số bộ phận ‘nhạy cảm’ nên chúng thường được gọi là y phục ‘lộ hàng’ trong tiếng Việt

– croptop/crop top: áo nịt (ngực)/áo lửng/áo khoe rốn/hở bụng

– cleavage: khe ngực

– midriff: bụng/áo khoe bụng

– lingerie/underpants: đồ lót

Đáng nói đến gần đây ở phương Tây có trào lưu khoe ngực ở các bãi biển  mà tiếng Anh có xuất hiện thêm từ ‘topless’ có thể dịch là ‘để ngực trần/cởi trần/không mặc áo’ như trong các ví dụ ‘a topless model’, ‘topless bar’, to sunbathe topless’.

  1. Lộ hàng có phải là một tội (công xúc tu sỉ)?

Đứng ở bên ngoài xem xét 2 lĩnh vực: y học và pháp lý ta cứ đinh ninh khá ‘tách biệt’ nhưng ở một vài khía cạnh chúng lại có nét ‘tương đồng’. Trước hết, ta có thể nêu một trong những bệnh mà người ta gọi là ‘lệch lạc tình dục’ (Paraphilia): tiền tố ‘para’ có nghĩa là ‘gần’ (near), ‘kế bên’ (next to) hoặc ‘bất thường’ (abnormal) & hậu tố ‘-philia’ có nghĩa là ‘yêu’. Ở đây, xin giới thiệu một bệnh trong y học nhưng lại liên quan đến lĩnh vực pháp lý:

– Phô dâm là gì?

Phô dâm (thuật ngữ tiếng Anh: exhibitionism) theo định nghĩa của từ điển Oxford là ‘mental condition that makes sb want to show their sexual organs in public’ (chứng thích phô bày bộ phận sinh dục nơi công cộng).

Theo trang Wikipedia, các hành vi sau được xem như là phô dâm

Anasyrma: the lifting of the skirt when not wearing underwear, to expose genitals (kéo váy lên khi không mang đồ lót để khoe bộ phận sinh dục).

Flashing: the momentary display of bare female breasts by a woman with an up-and-down lifting of the shirt and/or bra or the exposure of a man’s or woman’s genitalia (sự phơi bày chớp nhoáng ngực trần của người phụ nữ với việc kéo áo và hoặc áo ngực hoặc bày bộ phận sinh dục của nam hoặc nữ = phơi/bày/khoe bộ phận sinh dục).

Martymachlia: a paraphilia which involves sexual attraction to having others watch the execution of a sexual act.[12]

Mooning: the display of bare buttocks by pulling down of trousers and underwear (sự phơi bày mông bằng cách tuột quần hay đồ lót = khoe/bày/phơi  mông).

Streaking: the act of running naked through a public place (hành vi khỏa thân chạy rong nơi công cọng).

Xét về mặt luật pháp, ‘hành vi phô dâm’ (Act of exhibition) được gọi là ‘công xúc tu sĩ (indecent exposure). Đây là một tội rất phổ biến ở các quốc gia Hồi giáo nên ta thường gặp các câu đại loại như ‘She was accused of ‘indecent exposure’. Four tourists face jail time for ‘indecent exposure’, ‘Two women have been fined for ‘indecent exposure’….

– Công xúc tu sỉ là gì?

Có một tội, xưa khá hiếm nay lại ‘tràn lan’ ở ta nhưng ‘ta’ lại dễ hiểu nhầm vì nó không thuần Việt cho lắm mà lại có nguồn gốc từ tiếng Hán. Tội đó là ‘công xúc tu sỉ’ (cxts). Để  hiểu từ ngữ này, cần biết ‘công’ có nghĩa là ‘chung’, ‘chung cho mọi người’; ‘xúc’, xúc phạm; ‘tu’, xấu hổ, thẹn thùng và ‘sỉ’, cũng mang nghĩa ‘xấu hổ’, ‘thẹn thùng’. Nói một cách khác ‘cxts’ là tội, làm công khai làm mất liêm sỉ, làm người khác thẹn thùng và đồng nghĩa với ‘tội vi phạm thuần phong mỹ tục’ và tương đương với thuật ngữ tiếng Anh là ‘indecent exposure’ mà theo một từ điển ‘is the intentional exposure of one’s private parts in public’ còn được biết là ‘public indency/lewdness hoặc một định nghĩa về ‘cxts’ rõ hơn ‘A person who is guilty of indecent exposure if she/he intentionally makes any open and obscene exposure’. Không những các nước theo đạo Hồi mà các nước phương Tây cũng có những đạo luật về ‘cxts’ nhưng ở các nước theo đạo Hồi thì nghiêm khắc hơn. Ta có thể bắt gặp các câu như ‘She was charged with ‘indecent exposure’ hoặc ‘MountainousStrippers Charged with Indecent Exposure’ ở Maylasia. Nên việc mặc ‘mát mẻ’ của chị em ta, dù làm mát mắt một số mày râu nhưng khi ra nước ngoài nên biết tội ‘cxts’ mà cẩn thận. Vẫn băn khoăn một điều, một ngày nào đó mà các cô có mốt mặc ‘áo dài’ nhưng không mặc quần thì đó có phải tội ‘cxts’ không nhỉ?

(còn tiếp)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: