Bettertogether.

NGÔN NGỮ Y HỌC TIẾNG ANH VÀ DỊCH THUẬT THE LANGUAGE OF MEDICINE IN ENGLISH AND TRANSLATION (Some problems and Challenges in the Translation of English Medical Texts)

NGÔN NGỮ Y HỌC TIẾNG ANH VÀ DỊCH THUẬT

THE LANGUAGE OF MEDICINE IN ENGLISH AND TRANSLATION

(Some problems and Challenges in the Translation of  English Medical Texts)

Professional translators need to know more than a source language and a target language. They also have to develop expertise in the subject areas they translate. -Morry Sofer-

Nguyễn Phước Vĩnh Cố

Võ Văn Quang

Tóm tắt

Việc dịch thuật ngữ y học từ tiếng Anh sang tiếng Việt là một lĩnh vực chuyên ngành đầy thách thức nhưng lý thú trong dịch thuật học. Tuy nhiên, ở các trường ngoại ngữ tại Việt Nam, dịch thuật chuyên ngành nói chung và dịch thuật y học nói riêng chưa được chú trọng một cách đặc biệt. Mục đích chính của bài báo là phân tích và xem xét các các khía cạnh ngôn ngữ và ngữ dụng về ngữ vực và thuật ngữ y học tiếng Anh trong dịch thuật. Bài báo cũng cung cấp một số phương thức gợi ý để dịch các thuật ngữ y học. Tác giả hy vọng bài báo mang lại ý nghĩa thực tiễn cho sinh viên ngành y và những ai quan tâm đến dịch thuật y học.

Từ khóa: thuật ngữ y học; dịch thuật y học; dịch thuật chuyên ngành; từ viết tắt trong y học; ghép nhân danh.

Abstract

The translation of medical terms from English into Vietnamese is a fascinating but challenging subject area in translation studies. However, in Vietnamese colleges and universities, specialised translation in general and medical translation in particular get very little special attention. An aim of the study is to analyse and consider linguistic and pragmatic aspects of registers and medical terminology in translation. Some suggested procedures for translating medical terms are also provided in the paper. It is hoped that the paper is of practical significance to medical students and to those who are interested in medical translation.

Keywords: medical terminology; medical translation; specialised translation; medical abbreviations and acronyms; eponyms.

1. Lời nói đầu

Dịch thuật chuyên ngành là thành phần quan trọng trong dịch thuật học. Trong dịch thuật  chuyên ngành, dịch thuật y học đóng một vai trò quan trọng và được bàn luận khá nhiều trong lĩnh vực dịch thuật Anh-Việt và Việt-Anh (Vương Thị Thu Minh (12); Phạm Thị Minh Chiên (4); Nguyễn Phước Vĩnh Cố (9)) và nổi bật nhất trong lĩnh vực nghiên cứu này có công trình “Dịch Thuật Văn Bản Khoa Học” của Lưu Trọng Tuấn (7). Tuy nhiên, việc học tiếng Anh y học tại các trường y và và vai trò dịch thuật y học tại các trường đại học ngoại ngữ ở Việt nam khá mờ nhạt. Chính vì vậy, trong bài báo này, chúng tôi phân tích các thuật ngữ y học, dùng kiến thức về gốc từ, hậu tố, tiền tố và các đặc trưng của ngôn ngữ y học như từ phổ thông mang nghĩa chuyên ngành, từ viết tắt, từ đồng nghĩa, ghép nhân danh, đồng thời cung cấp một số phương thức  gợi ý để dịch thuật ngữ y học. Chúng tôi hy vọng nghiên cứu này sẽ góp một phần nhỏ cho dịch thuật nói chung và dịch chuyên ngành y nói riêng.

2.Thuật ngữ có nguồn gốc Hy lạp và La tinh

Theo Alison [2], gần ¾ thuật ngữ y học tiếng Anh có nguồn gốc từ tiếng Hy lạp và La tinh cổ mà các gốc từ (roots) vốn là cơ sở của từ Hy lạp/La tinh đó. Có thể nhận thấy một số gốc từ Hy lạp và La tinh ở các bộ phận cơ thể như “ophthalm-” [hy lạp]/“ocul-” [la tinh] (eye: mắt); “mast-” [hy lạp]/ “mamm”- [la tinh] (breast: vú); “thorac-” [hy lạp]/“pect-” [la tinh] (chest: ngực); “phleb-” [hy lạp]/“ven-” [la tinh] (vein: tĩnh mạch); “oophor-” [hy lạp]/“ovar-” [la tinh] (ovary: buồng trứng), v.v. Ưu điểm đầu tiên dễ nhận thấy của hệ thuật ngữ này là do thuộc về tiếng Hy lạp và La tinh cổ nên không thay đổi (xưa viết như thế nào nay viết như thế ấy); hơn nữa lại được sử dụng phổ biến trong cộng đồng y học trên thế giới nên được xem như ngôn ngữ “quốc tế”. Kế đến, theo các nhà nghiên cứu thuật ngữ tiếng Anh y học, nếu người học/đọc/dịch tiếng Anh y học biết nghĩa của từng bộ phận nhỏ hơn thì có thể ra suy diễn ra được nghĩa của một thuật ngữ. Ví dụ thuật ngữ y học như carditis (viêm tim), cardialgia (đau vùng tim), cardiocele (thoát vị tim), cardiodynia (đau vùng tim), cardiopathy (bệnh tim), cardiophobia (chứng sợ mắc bệnh tim), cardioplegia (làm liệt tim)… đều có gốc từ cardi– (heart: tim) và các hậu tố chỉ bệnh tật hay triệu chứng như –itis (viêm), –algia (đau, sự khó chịu), –cele (thoát vị, lồi), –dynia (đau, sự khó chịu), –phobia (nỗi sợ), –plegia (đột quỵ, liệt). Các thuật ngữ khác liên quan đến hệ tim mạch như cardiotomy (thủ thuật mở tim), cardiectomy (th/th cắt bỏ tâm vị), cardiorrhaphy (th/th khâu tim), cardiocentesis (th/th chọc tim), cardioplasty (th/th tạo hình thực quản/tâm vị), cardioscopy (phép soi tim)… cũng có gốc từ cardio– (tim/tâm vị) và các hậu tố chỉ phương thức phẫu thuật như –tomy (rạch, mở, cắt), –ectomy (cắt bỏ, lấy đi), –rrhaphy (khâu), –centesis (chọc, dò), –scopy (soi)…Ở một vài trường hợp, cần tra từ điển y học để hiểu nghĩa đầy đủ của một thuật ngữ. Ví dụ thuật ngữ ankyloglossia, nếu phân tích từ,  tiền tố ankyl có nghĩa là cong và  gốc từ gloss(o) có nghĩa là cái lưỡi nhưng trong từ điển y học, từ này có nghĩa là “chứng cứng lưỡi” (tongue-tied). Đáng lưu ý một số hậu tố tính từ như “ic”, “ac”, “ar” khi kết hợp với các gốc từ các hệ như “hepat(o)”,cardi(o)” cho ra các tính từ như “hepatic”, “cardiac” … thì các tính từ chỉ cơ thể có nguồn gốc Hy lạp/La tinh này được giới y học ưa thích hơn. Thay vì nói “disease of the liver”, “heart attack”, các bác sĩ ưa dùng “hepatic disease”, “cardiac attack”, v.v. Sau đây là một số tính từ chỉ cơ thể có nguồn gốc Hy lạp/La tinh thường gặp: hepatic and renal impairment (rối loạn thận và gan), duodenal ulcer (loét tá tràng), cervical cancer (ung thư cổ tử cung), coronary patient (bệnh nhân mạch vành) haemorrhagic fever (sốt xuất huyết), v.v.

3. Từ phổ thông mang nghĩa chuyên ngành

Một trong những đặc trưng của ngôn ngữ chuyên ngành nói chung và ngôn ngữ y khoa nói riêng là các thuật ngữ mang nghĩa chuyên ngành được mượn từ ngôn ngữ phổ thông. Nếu ở ngôn ngữ pháp lý có các thuật ngữ được mượn từ ngôn ngữ phổ thông như maintenance (tiền chu cấp), consideration (tiền/điều khoản bồi hoàn), title (quyền đối với sở hữu tài sản), shall (có bổn phận/có nghĩa vụ) và ngôn ngữ du lịch là carrier (hãng vận tải chở hành khách), package trong package tour (tour trọn gói), baggage trong baggage reclaim (nơi trả hàng hóa) … thì ở ngôn ngữ y khoa có các thuật ngữ như chief/present complaint(lý do nhập viện/khai bệnh), history trong cụm từ past medical history (tiền sử bệnh), và trong history of the present illness (bệnh sử), incompetent cervix/cervica l insufficiency (bất túc cổ tử cung/tử cung không đậu thai), mitral incompetence/insufficiency (hở van hai lá)tricuspid incompetence (hở van ba lá), colonic irrigation (súc ruột), drug tolerance (lờn thuốc/quen với thuốc) tính từ tender thường có nghĩa “âu yếm, dịu dàng”nhưng ở ngữ cảnh y học lại có nghĩa “rờ/chạm vào thấy đau như “My leg is still very tender where it was bruised”. Từ “culture” theo nghĩa thông thường là “văn hóa” nhưng trong ngữ cảnh y học lại có nghĩa “ nuôi cấy một nhóm vi khuẩn để phục vụ cho nghiên cứu y tế và khoa học” như “a culture of cholera germs” (sự cấy vi trùng bệnh tả), “a culture of cells from the tumour” (sự cấy tế bào từ các mô), “stool/sputum culture” (sự cấy phân/đờm.), v.v. Có thể dẫn chứng thêm một số ví dụ ở hệ tiết niệu-sinh dục mượn ở ngôn ngữ phổ thông như frequency (tiểu nhiều lần), urgency (tiểu gấp, mắc tiểu), dribbing (tiểu lắt nhắt, đái nhỏ giọt), hesitancy (không tiểu được)…

4. Từ viết tắt (abbreviations and acronyms)

Nhiều từ viết tắt, dù quen thuộc với những người hoạt động trong lĩnh vực y học nhưng có vấn đề (do lạ lẫm) với người dịch. Người Việt thường chấp nhận từ viết tắt trong tiếng Anh hơn là trong tiếng Việt. Ví dụ, bệnh “chronic obstructive pulmonary disease” được dịch là  “bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính” nhưng từ tắt trong văn bản tiếng Việt là “COPD” hơn là “BPTNMT”, bệnh “gastroesophageal reflux disease” tương đương với tiếng Việt là “bệnh trào ngược dạ dày- thực quản” nhưng từ viết tắt trong văn bản tiếng Việt lại thường dùng từ tiếng Anh là “GERD”, thuật ngữ “CABG” viết tắt của các từ tiếng Anh (Coronary Artery Bypass Graft: phẫu thuật bắc cầu động mạch vành) lại rất quen thuộc với bệnh nhân tim mạch vành hơn là từ tắt ở tiếng Việt là “PTBCDMV”) và điển hình nhất căn bệnh thế kỷ, dù tiếng Việt có 2 tên gọi: bệnh liệt kháng/hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải nhưng lại được biết nhiều đến trong tiếng Việt bởi từ tắt tiếng Anh là “AIDS”/SIDA ở tiếng Pháp.

4. 1 Từ viết tắt vay mượn ở tiếng Anh y học

Trong các phương pháp chẩn đoán hình ảnh (diagnostic imaging), tiếng Việt mượn các thuật ngữ viết tắt tiếng Anh như “CT” (computed/computerised tomograph: chụp cắt lớp điện toán/vi tính), “MRI” (magnetic resonnance imaging: chụp cọng hưởng từ), “PET” (positron emission tomgraph: chụp cắt lớp phát xạ positron), “ECG/EKG” (electrocardiogram: điện tâm đồ),v.v. Có thể bắt gặp nhiều thuật ngữ viết tắt như thế trong nhiều văn bản y học. Sau đây là một trong nhiều ví dụ trên ở một website y học: “có nhiều phương pháp để chẩn đoán ung thư phổi và các di căn lên não, trong đó có CT, MRI và PET/CT có vai trò quan trọng.”

4. 2 Từ viết tắt phổ biến trong giới y học

Các từ viết tắt phổ biến trong giới y học lại là gốc từ chỉ các bộ phận trong cơ thể người như xương (bones), cơ (muscles), thần kinh (nerves), da (skin). Trong thuật ngữ y học, cái gì liên quan đến xương thường được nói đến như “oste”, cơ là “myo”, thần kinh là “neur” và da là “derm”. Các từ tắt này có nhiều ở các bộ phận khác trong cơ thể như “gastro” chỉ bao tử, “colo”/”colon” chỉ ruột kết/ruột già, “rhino” là mũi, “oculo” liên quan đến mắt và thị giác, “hepat” liên quan đến gan…Một số từ tắt khác (các hậu tố) chỉ các phương thức phẫu thuật như “-tomy” (rạch, cắt, mở), “ectomy” (cắt bỏ, lấy đi), “stomy” (mở thông) hoặc chỉ kỹ thuật chẩn đoán như “-gram” (hình ảnh, bản ghi), “-graphy” (kỹ thuật dùng để ghi), “scopy” (soi). Hiểu được nghĩa các từ tắt này là có thể suy diễn được nghĩa của một thuật ngữ y học tiếng Anh (xem mục 2).

4. 3 Từ viết tắt trong một bản kiểm tra sức khỏe

Có thể chia ba phần chính trong một bản kiểm tra sức khỏe (medical record): a) tình trạng bệnh nhân; b) khám bệnh; c) nhập viện.

Ở phần a, thường có các từ tắt sau: A & W (awake : tỉnh táo) & (well: sức khỏe), A/O (alert: tỉnh táo) & (oriented: định hướng được). A/O còn được dùng khi bệnh nhân được đánh giá sau một tai nạn giao thông hay bị thương nặng. A.S.A là từ tắt được dùng để ghi sức khỏe tổng quát của bệnh nhân. A.A.S1: bệnh nhân có sức khỏe tốt. A.S.A2: bệnh nhân có bệnh nhẹ. A.S.A3: bệnh nhân có bệnh nặng. A.S.A4: bệnh nhân có bệnh đe dọa đến tính mạng. Còn từ tắt DOA (death on arrival) có nghĩa bệnh nhân chết khi mới nhập viện.

Ở phần b, có từ tắt CC hoặc c/o viết  tắt của chief complaint và complain of có nghĩa là “lời khai bệnh hay lý do nhập viện. Kết quả sức khỏe nếu ghi bằng từ tắt “PERRLA” có nghĩa là “đồng tử đều, tròn, phản ứng với ánh sáng” (pupils are equal, round and reactive to light). HEENT là từ viết tắt của các con chữ đầu của các từ (head: đầu), (ears: tai), (eyes: mắt), (nose: mũi) và (throat: họng). Một chấn thương có thể ghi tắt là HRST có nghĩa là “có nhiệt (heat), đỏ lên (reddening), sưng (swelling), và đau (tenderness). Nếu kết quả kiểm tra sức khỏe được ghi là WNL thì từ tắt này là một tin vui đối với bạn vì nó có nghĩa là “trong giới hạn bình thường” (within normal limits).

Ở phần c, từ tắt Hx (viết tắt của từ history) có nghĩa là tiền sử của bệnh nhân (patient’s history). Sx là triệu chứng (symtoms) còn Tx lại có nghĩa điều trị (treatment). NPO (được viết tắt của các từ La tinh Nil Per Os có nghĩa là không được ăn uống (nothing by mouth). NKA có nghĩa là (bệnh nhân) có dị ứng thuốc chưa được biết đến (no known allergies).

5. Từ đồng nghĩa (synonyms)

Cũng như từ vựng phổ thông, thuật ngữ y học (medspeak) cũng có nhiều từ đồng nghĩa. Từ đồng nghĩa là từ có cùng nghĩa hoặc gần nghĩa với từ khác. Ở tiếng Anh cũng như tiếng Việt, một thuật ngữ chuyên môn cũng có một hoặc hơn một từ đồng nghĩa ở từ vựng phổ thông như ở tiếng Anh là “acute cerebrovascular accident/stroke” thì ở tiếng Việt là “tai biến mạch máu não/đột quỵ”, “myocardial infarction/heart attack” ở tiếng Anh còn ở tiếng Việt lại là “nhồi máu cơ tim/đau tim”. Mề đay (urticaria) còn được gọi là phát ban thì ở tiếng Anh lại có các từ đồng nghĩa như “hives”, “nettle rash”, “welts”.

6. Ghép nhân danh (eponyms)

Trong y học, ghép nhân danh là bệnh được đặt tên người tìm ra bệnh hay theo tên một địa danh nơi bệnh được phát hiện. Ví dụ hội chứng Barlow ( tên của Thomas Barlow), sốt Lassa (tên địa danh ở Nigeria). Từ ghép nhân danh là một thách thức cho người dịch. Trước hết là vì số lượng của chúng. Thứ đến, xét theo góc độ dịch thuật, chúng không theo một quy tắc nào cả. Theo Newmark (8), các từ ghép nhân danh có thể hiểu ở quốc gia này nhưng lại khó hiểu ở quốc gia khác. Vấn đề sẽ phức tạp hơn khi ở tiếng Anh có một số/nhiều từ ghép nhân danh được dùng để mô tả một bệnh. Một ví dụ điển hình là “bệnh bướu giáp lồi mắt” (exophthalmic goiter) lại có những ghép nhân danh đồng nghĩa như “Basedow’s disease”, “Begbie’s disease”, “Graves’disease”, “Flajani’s disease”.Ở một số trường hợp, tiếng Việt bên cạnh có từ tương đương với ghép nhân danh còn dùng chung ghép danh nhân ở tiếng Anh như “Parkinson’s disease” được dịch ra tiếng Việt là “bệnh liệt rung”/“bệnh Parkinson”, “Alzheimer’s disease” vừa được gọi là“bệnh mất trí nhớ” hoặc là “bệnh Alzheimer”.

7. Từ đồng nghĩa với ghép nhân danh

Ở tiếng Việt nếu thuật ngữ thủy đậu đồng nghĩa với từ vựng trái rạ thì ở tiếng Anh varicella đồng nghĩa với chickenpox. Tuy nhiên, có những thuật ngữ chuyên môn ngoài việc đồng nghĩa với từ vựng phổ thông còn đồng nghĩa với một số ghép nhân danh. Theo Dermatology Therapy: A-Z Essentials (6), thuật ngữ infantile scurvy (bệnh thiếu vitamin C) ngoài việc đồng nghĩa với từ phổ thông deficiency of vitamin C thì còn đồng nghĩa với các ghép nhân danh như “Barlow’s disease”, “Moller-Barlow disease”, “Barlow’s syndrome”, “Moller’s disease”. Việc chọn một từ đồng nghĩa trong các từ đồng nghĩa hoặc từ đồng nghĩa với các từ ghép nhân danh trong dịch/viết là tùy thuộc thể loại/loại văn bản và độc giả  cuả văn bản được dịch.

8. Từ dễ gây sự nhầm lẫn (confusable words)

Từ dễ gây sự nhầm lẫn là các từ trông có vẻ tương tự hoặc nghe có vẻ giống nhưng nghĩa hoàn toàn khác vì vậy thường gây ra sự nhầm lẫn.

8.1 Các từ tắt trong y khoa dễ gây sự nhầm lẫn trong dịch

Các từ tắt dễ gây ra sự nhầm lẫn trong dịch tiếng Anh y học là:

Từ tắt “u” thay cho từ “unit” (đơn vị) dễ dịch/đọc nhầm là “zero” (o), “four” (4) hoặc cc. Nên viết là “unit”.

Từ tắt “iu” thay cho từ “international unit” (đơn vị quốc tế) dễ dịch/đọc nhầm với “iv” viết tắt của từ “intravenous” (tĩnh mạch) hoặc số mười (10). Đáng chú ý là các từ tắt có nguồn gốc La tin như “A.S.” (left ear: tai trái), “A.D.” (right ear: tai phải), “A.U.” (both ears: hai tai) và “O.S.” (left eye: mắt trái), “O.D.” (right eye: mắt phải), “O.U.” (both eyes: hai mắt). “A.S.” dễ nhầm với “O.S.”, “A.D.” dễ nhầm với “O.D.”,v,v. Nên viết “left ear”, “right eye”. Vì vậy, Uỷ ban liên hiệp giám định các cơ quan y tế (JCAHO) cấm sử dụng các từ tắt nói trên.

8.2 Các cặp từ tiếng Anh y khoa dễ gây nhầm lẫn trong dịch

Điển hình nhất các cặp từ dễ gây nhầm lẫn trong dịch là “dysphagia” (chứng khó nuốt) và “disphasia” (chứng mất khả năng sử dụng ngôn ngữ), “humeral” (thuộc xương cánh tay) và “humoral” (liên quan đến các dịch trong cơ thể) , “malleolus” (mắt cá) và “malleus” (xương buá), v.v.

8.2.1 Tiền tố “hyper” và “hypo

Đây là cặp tiền tố dễ gây ra nhầm lẫn lại có thể kết hợp cùng một từ, cho nghĩa rất khác nhau. “Hyper” (tăng,nhiều, quá) đối lập với “hypo” (giảm, thiếu) kết hợp với các từ như “tension”, “menorrhea”, “sensitive”, “thyroidism”, “glyc(a)emia”…  cho ra các cặp từ đối lập về nghĩa như “hypertension (cao huyết áp)/hypotension (hạ huyết áp)”, “hypermenorrhea (chứng đa kinh)/hypomenorrhea (chứng kinh ít)”, “hypersensitive (sự tăng cảm)/hyposensitive (sự giảm cảm)”, “hyperthyroidism (tăng năng tuyến giáp)/hypothyroidism (giảm/thiểu năng tuyến giáp)”, “hyperglyc(a)emia (tăng đường huyết)/hypoglyc(a)emia (giảm đường huyết)”, v.v.

8.2.2 Gốc từ “ureter(o)” và urethr(o)

Hai gốc từ trong hệ niệu-sinh dục là “ureter(o)”: (niệu quản) và “urethr(o)”: (niệu đạo) và danh từ của chúng “ureter” và “urethra” là những từ dễ nhầm lẫn nhất vì chúng trông có vẻ tương tự và nghe có vẻ giống ở tiếng Anh và tiếng Việt. Nếu gặp  các thuật ngữ tiếng Anh như “ureterography”/“urethrography” mà chúng ta không phân biệt được hai gốc từ trên thì dễ lầm lẫn giữa “chụp X quang niệu quản” và “chụp X quang niệu đạo” và ngược lại nếu ta gặp các thuật ngữ tiếng Việt như “tạo hình niệu quản”/ “tạo hình niệu đạo”, “cắt bỏ niệu quản”/ “cắt bỏ niệu đạo”, “mở thông niệu quản”/ “ mở thông niệu đạo” thì người dịch sẽ lúng túng giữa 2 gốc từ “ureter(o)” và “uerethr(o)” để lựa chọn giữa các từ sau: “ureteroplasty/urethroplasty”, “ureterectomy/urethrectomy” và “ureterotomy/urethrotomy”.

9. Kết luận

Việc hiểu biết hệ thuật ngữ là bí quyết để có một bản dịch y học hiệu quả nhưng như thế vẫn chưa đủ. Người dịch tiếng Anh y học phải có những kiến thức đầy đủ về cả ngôn ngữ gốc lẫn ngôn ngữ đích/dịch và kiến thức cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng nằm trong câu nhận xét của Morry Sofer [11]: “Người dịch chuyên nghiệp cần biết không chỉ đơn thuần ngôn ngữ gốc và ngôn ngữ đích/dịch. Họ còn phải phát triển kiến thức chuyên môn ở các lĩnh vực chuyên ngành mà họ dịch.

Tài liệu tham khảo

[1] Allan David & Lockyer Karen. 2008. Medical Language for Modern Health Care. New York: Mc Graw-Hill.

[2] Alison Pohl. 2009  . Professional English: Medical. NXB Đồng Nai.

[3] B. Berghammer. 2006. Translation and the Language(s) of Medicine: Keys to Producing a Successful German-English Translation. Truy cập ngày 15/8/2013 từ…

[4] Phạm Thị Minh Chiên. Một Số Phương Pháp Dịch Thuật Ngữ Y Học Cổ Truyền Sang Tiếng Anh Dựa Trên Lý Thuyết của Peter Newmark. Truy cập ngày 4/11/2013 từ idoc.vn> Y tế-Sức khỏe> Giáo  trình Y khoa.

[5] Hồ Đắc Túc. 2012. Dịch Thuật và Tự Do. NXB Sách Phương Nam và Đại Học Hoa Sen.

[6] Levine, Norman & Levine Carol C. 2004. Dermatology Therapy: A-Z Essentials. Springer.

[7] Lưu Trọng Tuấn. 2009. Dịch Thuật Văn Bản Khoa Học. NXB Khoa Học Xã Hội.

[8] Newmark Peter. 1988 A Textbook of Translation. Prentice Hall International.

[9] Nguyễn Phước Vĩnh Cố . 2011. Thuật Ngữ Y Học Tiếng Anh – Một Số Vấn Đề Cơ Bản.

[10] Patricia A. Dailey. JCAHO Forbbidden Abbreviations. Truy cập ngày 10/11/2013 từ wwwcsahq.org/pdf/bulletin/issue_3/dailey.pdf

[11] Sofer, Morry. 2009. The Translator’s Handbook. Schreiber Publishing, Inc.

[12] Vương Thị Thu Minh. 2004. Một Vài Vấn Đề Về Dịch Tiếng Anh Trong Y Khoa. Ngôn Ngữ & Đời Sống, số 1+2,99-100.

Advertisements

2 phản hồi »

  1. Dear !
    Em cần tìm từ vựng và một số câu giao tiếp , hỏi bệnh dành cho điều dưỡng với bệnh nhân !

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: